Mercurial > emacs
annotate etc/TUTORIAL.nl @ 88310:3a8dcdafba19
(rmail-convert-mbox-format): Handle mails without subject.
author | Alex Schroeder <alex@gnu.org> |
---|---|
date | Wed, 01 Feb 2006 19:26:18 +0000 |
parents | d7ddb3e565de |
children |
rev | line source |
---|---|
88155 | 1 Emacs-inleiding. De kopieervoorwaarden staan onderaan. |
25853 | 2 |
88155 | 3 De meeste Emacs-commando's gebruiken de CONTROL-toets (soms CTRL of CTL |
4 genaamd) en/of de META-toets (soms genaamd EDIT of ALT). In plaats van | |
25853 | 5 steeds de volledige naam te noemen, gebruiken we de volgende afkortingen: |
6 | |
88155 | 7 C-<ltr> betekent: houd de CONTROL-toets ingedrukt en tik de toets <ltr> |
8 Dus C-f wordt: houd de CONTROL-toets ingedrukt en tik f. | |
9 M-<ltr> betekent: houd de META-, EDIT- of ALT-toets ingedrukt en tik | |
10 de toets <ltr>. Als er geen toets META, EDIT of ALT is, kun | |
11 je ook eerst de ESC-toets tikken, gevolgd door <ltr>. We | |
12 verwijzen naar de ESC-toets als <ESC>. | |
25853 | 13 |
88155 | 14 BELANGRIJK: om Emacs te verlaten, tik C-x C-c (twee tekens). |
15 De tekens ">>" tegen de linkerkantlijn nodigen je uit om een bepaald | |
16 commando te proberen. Bijvoorbeeld: | |
17 <<Blank lines inserted around following line by help-with-tutorial>> | |
18 [Lege regels om didactische redenen. Hieronder gaat het verder.] | |
19 >> Tik nu C-v (volgend scherm) om naar het volgende scherm te gaan. | |
20 (Geef nu het commando door de CONTROL-toets ingedrukt te | |
21 houden terwijl je de v tikt.) Vanaf nu moet je dit steeds | |
22 herhalen als je klaar bent met het lezen van een scherm. | |
25853 | 23 |
88155 | 24 Merk op dat er een overlapping van twee regels is als je van een |
25 scherm naar het volgende gaat; dat zorgt voor continuïteit bij het | |
26 lezen van de tekst. | |
25853 | 27 |
88155 | 28 Het eerste wat je moet weten, is hoe je je naar verschillende plaatsen |
29 in de tekst kan bewegen. Je weet al hoe je een scherm vooruit moet | |
30 gaan: met C-v. Om een scherm terug te gaan, tik je M-v (houd de | |
31 META-toets ingedrukt en tik v, of tik <ESC> v als je geen META-, EDIT- | |
32 of ALT-toets hebt). | |
25853 | 33 |
88155 | 34 >> Probeer nu een paar keer M-v, steeds gevolgd door C-v. |
25853 | 35 |
36 | |
37 * SAMENVATTING | |
38 -------------- | |
39 | |
88155 | 40 De volgende commando's zijn handig om volledige schermen te bekijken: |
25853 | 41 |
88155 | 42 C-v Ga een scherm vooruit |
43 M-v Ga een scherm terug | |
44 C-l Maak het scherm schoon en teken alle tekst opnieuw, | |
45 waarbij de regel waarop de cursor staat, op het | |
46 midden van het scherm terecht komt. (C-l is | |
47 CONTROL-L, niet CONTROL-1.) | |
25853 | 48 |
88155 | 49 >> Kijk waar de cursor staat, en onthoud de tekst er omheen. Tik C-l. |
50 Zoek de cursor en merk op dat hij nog steeds bij dezelfde tekst | |
51 staat. | |
52 | |
53 Als je toetsenbord PageUp- en PageDn-toetsen heeft dan kun je deze ook | |
54 gebruiken om een scherm terug dan wel vooruit te gaan, maar het werken | |
55 met C-v en M-v is efficiënter. | |
25853 | 56 |
57 | |
58 * BASISCOMMANDO'S CURSORBEWEGINGEN | |
59 ---------------------------------- | |
60 | |
88155 | 61 Het is handig om je per scherm te bewegen, maar hoe beweeg je je nu |
25853 | 62 naar een specifieke plaats op het scherm? |
63 | |
88155 | 64 Er is een aantal manieren waarop je dit kan doen. Je kan de |
65 pijltjestoetsen gebruiken, maar het is efficiënter om je handen in de | |
66 standaardhouding te laten, en de commando's C-p, C-b, C-f en C-n te | |
67 gebruiken. Elk van deze commando's verplaatst de cursor precies een | |
68 regel of teken in een bepaalde richting op het scherm. Hier volgt een | |
69 figuur met de vier commando's en de richting waarin ze de cursor | |
70 bewegen: | |
25853 | 71 |
72 vorige regel, C-p | |
73 : | |
74 : | |
75 achteruit, C-b .... huidige cursorpositie .... vooruit, C-f | |
76 : | |
77 : | |
78 volgende regel, C-n | |
79 | |
88155 | 80 >> Verplaats, met C-n of C-p, de cursor naar de middelste regel van de |
81 figuur. Tik dan C-l om de hele figuur in het midden van het | |
25853 | 82 centrum te plaatsen. |
83 | |
88155 | 84 Met een beetje kennis van het Engels zijn deze commando's gemakkelijk |
85 te onthouden: de p komt van "previous" (vorige), de n van "next" | |
86 (volgende), de b van "backward" (achteruit) en de f van "forward" | |
87 (vooruit). Dit zijn de basiscommando's om de cursor te bewegen, dus | |
88 je zult ze VOORTDUREND gebruiken: het is vooruitziend als je ze nu | |
89 leert te gebruiken. | |
25853 | 90 |
88155 | 91 >> Tik een paar keer C-n om de cursor op deze regel te krijgen. |
25853 | 92 |
88155 | 93 >> Beweeg je binnen de regel met C-f (herhaaldelijk) en terug omhoog |
94 met C-p. Let op wat C-p doet als de cursor midden in een regel | |
95 staat. | |
25853 | 96 |
88155 | 97 Elke regel eindigt met een Newline-teken (het Engelse "new line" |
98 betekent "nieuwe regel"); dit teken scheidt elke regel van de | |
99 volgende. De laatste regel in een bestand zou eigenlijk ook met een | |
100 Newline moeten eindigen (maar dat is niet noodzakelijk voor Emacs). | |
25853 | 101 |
88155 | 102 >> Probeer C-b aan het begin van een regel. De cursor zal zich naar |
103 het eind van de vorige regel bewegen, omdat je achteruit over het | |
104 Newline teken gaat. | |
105 | |
106 Net als C-b kan ook C-f zich over Newline-tekens heen bewegen. | |
25853 | 107 |
88155 | 108 >> Tik nog een aantal keren het commando C-b, zodat je een gevoel |
109 krijgt waar de cursor is. Tik dan enkele keren C-f om de cursor | |
110 terug naar het einde van de regel te bewegen. Een verder C-f | |
111 commando beweegt de cursor dan naar de volgende regel. | |
25853 | 112 |
88155 | 113 Wanneer je de cursor voorbij het begin of het einde van het scherm |
114 beweegt, zal de tekst over het scherm heen schuiven. Dit heet | |
115 "scrollen", of "schuiven" in goed Nederlands. Door te scrollen zorgt | |
116 Emacs ervoor dat de cursor de gewenste beweging kan maken zonder dat | |
117 de cursor van het scherm af beweegt. | |
25853 | 118 |
88155 | 119 >> Probeer de cursor voorbij de onderkant van het scherm te bewegen |
120 met C-n en zie wat er gebeurt. | |
25853 | 121 |
88155 | 122 Als de beweging per teken te langzaam gaat, kan je de cursor ook per |
123 woord bewegen. M-f (META-f) beweegt de cursor een woord vooruit en | |
124 M-b een woord achteruit. | |
25853 | 125 |
88155 | 126 >> Tik enkele keren M-f en M-b. |
25853 | 127 |
88155 | 128 Als je midden in een woord staat, beweegt M-f de cursor naar het eind |
129 van het woord. Als je op een witte ruimte tussen twee woorden staat, | |
130 beweegt M-f de cursor naar het eind van het volgende woord. Het | |
131 commando M-b beweegt de cursor analoog de andere kant op. | |
25853 | 132 |
88155 | 133 >> Tik enkele keren M-f en M-b en daar tussendoor een paar maal C-f en |
134 C-b, zodat je ziet wat M-f en M-b doen vanaf bepaalde plaatsen in | |
135 een woord en tussen twee woorden. | |
25853 | 136 |
88155 | 137 Merk op dat er een analogie bestaat tussen enerzijds C-f en C-b en |
138 anderzijds M-f en M-b. Het is bij veel commando's zo dat META-tekens | |
25853 | 139 gebruikt worden om iets te doen in eenheden van de taal (woorden, |
88155 | 140 zinnen, alinea's) terwijl CONTROL-tekens te maken hebben met dingen |
141 die los staan van wat je aan het bewerken bent (tekens, regels, enz.). | |
25853 | 142 |
88155 | 143 Deze analogie gaat ook op voor regels en zinnen: C-a en C-e bewegen de |
144 cursor naar het begin of eind van een regel, terwijl met M-a, | |
145 respectievelijk M-e, de cursor naar het begin, respectievelijk het | |
146 eind, van een zin gaat. | |
25853 | 147 |
88155 | 148 >> Tik enkele keren C-a, en dan een enkele keren C-e. |
149 Tik een paar maal M-a, en dan enkele keren M-e. | |
25853 | 150 |
88155 | 151 Bemerk hoe herhaalde C-a commando's niets doen, terwijl herhaalde M-a |
152 commando's de cursor steeds een zin achteruit bewegen. Alhoewel ze | |
153 niet volledig overeenkomen, is het gedrag van beide heel natuurlijk. | |
25853 | 154 |
88155 | 155 De plaats van de cursor in de tekst wordt "punt" genoemd (zonder |
156 lidwoord, "point" in het Engels). Anders gezegd: de cursor laat op | |
157 het scherm de plek zien waar punt in de tekst staat. | |
25853 | 158 |
88155 | 159 Nu volgt een samenvatting van eenvoudige cursorbewegingen, met |
160 inbegrip van de commando's die de cursor per woord of zin bewegen: | |
25853 | 161 |
88155 | 162 C-f Ga een teken vooruit |
163 C-b Ga een teken achteruit | |
25853 | 164 |
88155 | 165 M-f Ga een woord vooruit |
166 M-b Ga een woord achteruit | |
25853 | 167 |
88155 | 168 C-n Ga naar de volgende regel |
169 C-p Ga naar de vorige regel | |
25853 | 170 |
88155 | 171 C-a Ga naar het begin van de regel |
172 C-e Ga naar het eind van de regel | |
173 | |
174 M-a Ga terug naar het begin van de zin | |
175 M-e Ga vooruit naar het eind van de zin | |
25853 | 176 |
88155 | 177 >> Probeer al deze commando's een paar keer als oefening. Deze |
178 commando's worden het vaakst gebruikt. | |
25853 | 179 |
88155 | 180 Er zijn nog twee belangrijke cursorbewegingen: M-< (META kleiner-dan) |
181 beweegt de cursor naar het begin van het bestand, en M-> (META | |
182 groter-dan) beweegt hem naar het eind. | |
25853 | 183 |
88155 | 184 Op de meeste toetsenborden zit de '<' boven de komma, zodat je de |
185 Shift-toets (ook wel bekend als de hoofdlettertoets) moet gebruiken om | |
186 het '<'-teken in te tikken. Op deze toetsenborden moet je ook de | |
187 shift gebruiken om M-< in te tikken: zonder shift zou je M-, (META | |
188 komma) tikken. | |
25853 | 189 |
88155 | 190 >> Tik nu M-< om naar het begin van dit bestand te gaan. |
25853 | 191 Gebruik daarna C-v om hier weer terug te komen. |
192 | |
88155 | 193 >> Tik nu M-> om naar het eind van het bestand te springen. |
25853 | 194 Gebruik daarna M-v om hier weer terug te komen. |
49600
23a1cea22d13
Trailing whitespace deleted.
Juanma Barranquero <lekktu@gmail.com>
parents:
44283
diff
changeset
|
195 |
88155 | 196 Als je toetsenbord pijltjestoetsen heeft, kan je die ook gebruiken om |
197 de cursor te verplaatsen. We raden je aan om C-b, C-f, C-n en C-p te | |
198 leren, om drie redenen. Ten eerste werken ze op alle toetsenborden, | |
199 ook die zonder pijltjestoetsen. Ten tweede zul je merken dat wanneer | |
200 je eenmaal wat ervaring hebt opgedaan in de omgang met Emacs, het | |
201 gebruik van de CONTROL-tekens sneller is dan werken met de | |
202 pijltjestoetsen (omdat je handen in de normale tikpositie kunnen | |
203 blijven). Ten derde, als je eenmaal gewend bent aan deze commando's | |
204 met CONTROL-tekens, kan je makkelijk andere gevorderde | |
205 cursorbewegingscommando's leren. | |
25853 | 206 |
88155 | 207 De meeste Emacs-commando's accepteren een numeriek argument. Voor de |
25853 | 208 meeste commando's is dit argument het aantal keren dat het commando |
88155 | 209 herhaald moet worden. Je geeft dit numerieke argument aan met C-u en |
210 vervolgens de cijfers van het getal, vóór het commando. Als je | |
211 toetsenbord een META- (of EDIT- of ALT-) toets heeft, is er ook een | |
212 andere manier om het getal aan te geven: tik de cijfers terwijl je de | |
213 META toets ingedrukt houdt. We raden je aan de C-u manier te leren | |
214 omdat die beschikbaar is op elke terminal. | |
25853 | 215 |
216 Bijvoorbeeld, C-u 8 C-f beweegt de cursor 8 plaatsen naar voren. | |
217 | |
218 >> Probeer eens om met C-n of C-p en een numeriek argument de cursor | |
88155 | 219 met slechts een commando naar een regel in de buurt van deze zin te |
220 bewegen. | |
25853 | 221 |
88155 | 222 Voor de meeste commando's is het numerieke argument het aantal keren |
223 dat het commando herhaald moet worden. Voor sommige commando's | |
224 betekent het echter iets anders. Verschillende commando's (die je | |
225 totnogtoe niet geleerd hebt) gebruiken het als een vlag -- de | |
226 aanwezigheid van een prefix-argument, ongeacht zijn waarde, maakt dat | |
227 het commando iets anders doet. | |
228 | |
229 C-v en M-v vormen een andere uitzondering. Met een numeriek argument | |
230 verschuiven deze commando's de tekst het aangegeven aantal regels in | |
231 plaats van (bijna) een heel scherm. Bijvoorbeeld, C-u 4 C-v | |
232 verschuift de tekst 4 regels. | |
25853 | 233 |
234 >> Probeer nu C-u 8 C-v. | |
235 | |
88155 | 236 Daarmee zou je tekst 8 regels opgeschoven moeten zijn. Als je terug |
237 omlaag wil scrollen, kan je M-v een argument geven. | |
25853 | 238 |
88155 | 239 Als je een scherm met vensters gebruikt, zoals X Windows of |
240 MS-Windows, zou je een grote rechthoek moeten zien aan de linkerkant | |
241 van het Emacs-venster. Deze rechthoek heet een schuifbalk | |
242 ("scrollbar"). Je kan de tekst scrollen door met de muis in de | |
243 schuifbalk te klikken. | |
25853 | 244 |
88155 | 245 >> Klik met de middelste muisknop bovenaan het heldere gebied in de |
246 schuifbalk. Dit zou de tekst moeten verschuiven naar een positie | |
247 die afhankelijk is van hoe hoog of laag je klikt. | |
25853 | 248 |
88155 | 249 >> Beweeg de muis op en neer terwijl je de middelste muisknop |
250 ingedrukt houdt. Je zal zien dat de tekst met de muis mee heen en | |
251 weer scrollt. | |
25853 | 252 |
253 | |
254 * ALS EMACS HANGT | |
255 ----------------- | |
256 | |
88155 | 257 Als Emacs niet meer op commando's reageert, kan je het veilig |
258 onderbreken door C-g te tikken. Je kan C-g gebruiken om een commando | |
259 te stoppen als het te lang duurt om uit te voeren. | |
260 | |
261 Je kan C-g ook gebruiken om een numeriek argument te verwijderen of om | |
262 het begin van een commando dat je niet wilt afmaken, te verwijderen. | |
25853 | 263 |
88155 | 264 >> Tik nu C-u 100 om een numeriek argument te maken met de waarde 100, |
265 en tik dan C-g. Tik vervolgens C-f. Het zou de cursor maar één | |
266 positie mogen verplaatsen, omdat je het argument verwijderd hebt | |
267 met C-g. | |
25853 | 268 |
88155 | 269 Als je per ongeluk een <ESC> tikt, kan je dat ongedaan maken met het |
270 commando C-g. | |
25853 | 271 |
272 | |
88155 | 273 * UITGESCHAKELDE COMMANDO'S |
274 --------------------------- | |
25853 | 275 |
88155 | 276 Sommige Emacs-commando's zijn uitgeschakeld zodat beginnende |
25853 | 277 gebruikers ze niet per ongeluk kunnen uitvoeren. |
278 | |
88155 | 279 Als je een van de uitgeschakelde commando's intikt, laat Emacs uitleg |
280 zien over het commando dat je gegeven hebt, en vraagt of je het | |
281 werkelijk wil uitvoeren. | |
25853 | 282 |
88155 | 283 Wanneer je het commando echt wil uitvoeren, tik dan <SPC> (de |
284 spatiebalk) als antwoord op de vraag. Normaal wil je het commando | |
285 niet uitvoeren en beantwoord je de vraag met "n" (van "no" of "nee"). | |
25853 | 286 |
88155 | 287 >> Tik C-x C-l (een uitgeschakeld commando), en tik dan n als antwoord |
288 op de vraag. | |
25853 | 289 |
290 | |
291 * VENSTERS | |
292 ---------- | |
293 | |
88155 | 294 Emacs kan meerdere vensters laten zien, elk venster met zijn eigen |
295 tekst. We zullen later uitleggen hoe je met meerdere vensters om kan | |
296 gaan. Op dit moment willen we slechts uitleggen hoe je van extra | |
297 vensters af kunt komen en terug kan keren naar het werken met één | |
298 venster. Het is eenvoudig: | |
25853 | 299 |
88155 | 300 C-x 1 Een enkel venster (dat wil zeggen: verwijder alle |
301 andere vensters). | |
302 | |
303 Het commando is CONTROL-x gevolgd door het cijfer 1. C-x 1 vergroot | |
304 het venster waar de cursor in staat tot het hele scherm. Alle andere | |
305 vensters worden verwijderd. | |
25853 | 306 |
88155 | 307 >> Zet de cursor op deze regel en tik C-u 0 C-l. |
308 >> Tik nu C-h k C-f. | |
309 Zie hoe dit venster kleiner is geworden, terwijl een nieuw venster | |
310 verschijnt om de documentatie van het C-f commando te laten zien. | |
311 | |
312 >> Tik nu C-x 1 en zie het documentatievenster verdwijnen. | |
25853 | 313 |
88155 | 314 Dit commando is anders dan de commando's die je tot nu toe geleerd |
315 hebt aangezien het uit twee tekens bestaat. Het begint met het teken | |
316 CONTROL-x. Er zijn een heleboel commando's die met CONTROL-x | |
317 beginnen. Veel van die commando's hebben te maken met vensters, | |
318 bestanden, buffers, en gelijkaardige dingen. Dergelijke commando's | |
319 bestaan uit twee, drie of vier tekens. | |
25853 | 320 |
321 | |
322 * TOEVOEGEN EN WEGHALEN | |
323 ----------------------- | |
324 | |
88155 | 325 Als je tekst toe wil voegen, tik je die eenvoudigweg in. Tekens die |
326 je kan zien, zoals A, 7, * en dergelijke, worden door Emacs als tekst | |
327 geïnterpreteerd en meteen aan de tekst toegevoegd. Tik <Return> (de | |
328 "volgende regel"-toets) om een Newline toe te voegen en dus een nieuwe | |
25853 | 329 regel te beginnen. |
330 | |
88155 | 331 Je kan het laatste teken dat je hebt ingetikt weghalen door <Delback> |
332 te tikken. <Delback> is een toets op het toetsenbord -- dezelfde | |
333 toets die je normaal gesproken gebruikt, buiten Emacs, om het laatst | |
334 ingetikte teken te wissen. Het is meestal een grote toets, een paar | |
335 rijen boven de <Return>-toets, waar "Delete", "Del" of "Backspace" op | |
336 staat. | |
25853 | 337 |
88155 | 338 Als er op die grote toets "Backspace" staat, dan is dat degene die je |
339 gebruikt voor <Delback>. Er kan op een andere plaats ook nog een | |
340 andere toets zijn waarop "Delete" staat, maar dat is niet <Delback>. | |
25853 | 341 |
88155 | 342 In het algemeen haalt <Delback> het teken weg dat juist voor de |
343 cursorpositie staat. | |
25853 | 344 |
88155 | 345 >> Probeer dit nu: tik een paar letters en haal ze weer weg door een |
346 paar keer op <Delback> te drukken. Maak je niet druk over het feit | |
347 dat dit bestand verandert; je zal niets veranderen aan de originele | |
348 versie van deze inleiding. Je zit slechts je eigen kopie te | |
349 wijzigen. | |
350 | |
351 Als een regel tekst te lang wordt om helemaal op het scherm getoond te | |
352 worden, dan gaat hij verder op de volgende schermregel. Een backslash | |
353 ("\") in de rechtermarge (of, als je een scherm met vensters gebruikt, | |
354 een kleine gebogen pijl) laat dan zien dat de regel op de volgende | |
25853 | 355 schermregel verder gaat. |
356 | |
357 >> Voeg nu tekst toe totdat je de rechter kantlijn raakt, en blijf | |
358 toevoegen. Je zal zien dat er een vervolgregel verschijnt. | |
359 | |
88155 | 360 >> Tik weer enkele keren <Delback> om zoveel tekens weg te halen tot |
361 de regel weer op een schermregel past. De vervolgregel zal | |
362 verdwijnen. | |
25853 | 363 |
88155 | 364 Je kan een Newline zoals elk ander teken verwijderen. Als je een |
365 Newline verwijdert, voeg je de twee regels waar de Newline tussen | |
366 staat samen tot een enkele regel. Als de regel die het resultaat is | |
367 van deze operatie niet op een schermregel past, zal hij getoond worden | |
368 met een vervolgregel. | |
25853 | 369 |
88155 | 370 >> Beweeg de cursor naar het begin van een regel en tik <Delback>. |
371 Dit voegt de huidige en vorige regel samen. | |
25853 | 372 |
88155 | 373 >> Tik <Return> om de Newline die je net verwijderd hebt weer toe te |
374 voegen. | |
25853 | 375 |
88155 | 376 Je herinnert je dat je bij de meeste Emacs-commando's het aantal keren |
377 op kan geven, dat ze herhaald moeten worden. Dit geldt ook voor | |
378 gewone tekens. Als je een gewoon teken herhaalt, wordt dat teken | |
379 herhaaldelijk toegevoegd. | |
25853 | 380 |
88155 | 381 >> Probeer dat nu: tik C-u 8 * om ******** toe te voegen. |
25853 | 382 |
88155 | 383 Je hebt nu de eenvoudigste manier geleerd om iets in Emacs te tikken |
384 en fouten te verbeteren. Je kan tekst ook per woord of regel | |
385 verwijderen. Hier volgt een samenvatting van de commando's om tekst | |
386 te verwijderen: | |
25853 | 387 |
88155 | 388 <Delback> Haal het teken weg dat voor de cursor staat |
389 C-d Haal het teken weg dat achter de cursor staat | |
25853 | 390 |
88155 | 391 M-<Delback> Verwijder het woord dat voor de cursor staat |
392 M-d Verwijder het woord dat achter de cursor staat | |
25853 | 393 |
88155 | 394 C-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de regel |
395 M-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de zin | |
25853 | 396 |
88155 | 397 Merk op dat <Delback> en C-d, met M-<Delback> en M-d de analogie |
398 verder trekken, die begon met C-f en M-f (waarbij we voor het gemak | |
399 even vergeten dat <Delback> niet echt een CONTROL-teken is). C-k en | |
400 M-k lijken enigzins op C-e en M-e in hun relatie tot regels en zinnen. | |
25853 | 401 |
88155 | 402 Je kunt ook op één uniforme manier een willekeurig deel van de tekst |
403 verwijderen. Beweeg daartoe naar één kant van het gedeelte dat je | |
404 wilt verwijderen en tik C-@ of C-<SPC>. (<SPC> is de spatiebalk.) | |
405 Beweeg daarna naar de andere kant en tik C-w. Dat verwijdert alle | |
406 tekst tussen de twee posities. | |
407 | |
408 >> Beweeg de cursor naar de J aan het begin van de vorige alinea. | |
409 >> Tik C-<SPC>. Emacs toont nu de mededeling "Mark set" ("Markering | |
410 geplaatst") onderaan het scherm. | |
411 >> Plaats de cursor op de n van "kant" op de tweede regel van de | |
412 alinea. | |
413 >> Tik C-w. Dit zal de tekst vanaf de J tot vlak voor de n | |
414 verwijderen. | |
25853 | 415 |
88155 | 416 Er is een verschil tussen iets weghalen en iets verwijderen: iets dat |
417 je hebt verwijderd, kan je terugbrengen, maar iets dat je hebt | |
418 weggehaald niet. (In het Engels is het verschil tussen "killing" en | |
419 "deleting" duidelijker dan tussen de Nederlandse vertalingen | |
420 "verwijderen" en "weghalen".) Verwijderde tekst terughalen heet | |
421 "yanken". In het algemeen geldt dat de commando's die meer tekst dan | |
422 een enkel teken, Newline of spatie verwijderen, deze tekst bewaren | |
423 zodat hij geyankt kan worden, terwijl dat niet geldt voor commando's | |
424 die slechts een enkel teken weghalen. | |
25853 | 425 |
88155 | 426 >> Zet de cursor op het begin van een regel die niet leeg is. |
427 Tik C-k om de tekst op die regel te verwijderen. | |
428 >> Tik C-k een tweede keer. Nu verwijdert dit commando het | |
429 Newline-teken. | |
25853 | 430 |
88155 | 431 Merk op hoe een enkel C-k commando de inhoud van een regel verwijdert, |
432 een tweede C-k commando de regel zelf zodat alle volgende regels een | |
433 regel omhoog komen. Het numerieke argument is voor C-k bijzonder: het | |
434 aangegeven aantal regels zal worden verwijderd, inclusief de inhoud. | |
435 Dit is meer dan simpelweg herhaling: C-u 2 C-k verwijdert twee regels, | |
436 terwijl tweemaal C-k tikken dat niet doet. | |
25853 | 437 |
88155 | 438 Om de laatst verwijderde tekst terug te halen naar de plaats waar de |
439 cursor nu op staat (te yanken), tik C-y. | |
25853 | 440 |
88155 | 441 >> Probeer het nu: tik C-y om de tekst te yanken. |
25853 | 442 |
443 Het is alsof je met C-y iets uit de prullenbak haalt wat je net had | |
88155 | 444 verwijderd. Merk op dat verschillende C-k's achter elkaar alle regels |
445 die verwijderd worden, bij elkaar bewaart zodat een enkele C-y die | |
446 regels in een keer terugbrengt. | |
25853 | 447 |
88155 | 448 >> Probeer het nu: tik C-k een paar keer. |
25853 | 449 |
88155 | 450 Om de verwijderde tekst terug te halen: |
25853 | 451 |
88155 | 452 >> Tik C-y. Beweeg de cursor enkele regels naar beneden en tik weer |
453 C-y. Je ziet nu hoe je tekst kan kopiëren. | |
25853 | 454 |
88155 | 455 Wat moet je doen als je wat tekst terug wilt brengen, maar je intussen |
456 al iets anders verwijderd hebt? C-y zou datgene terugbrengen wat je | |
457 het recentst hebt verwijderd. Gelukkig is de voorgaande tekst niet | |
458 verloren gegaan. Je kunt die tekst terughalen met M-y. Nadat je C-y | |
459 hebt getikt om de recentst weggegooide tekst terug te halen, vervangt | |
460 M-y die tekst met de tekst die je daarvoor had weggegooid. Je kunt | |
461 M-y herhalen om tekst terug te halen die je al langer geleden hebt | |
462 weggegooid. Als je de tekst te pakken hebt die je zocht, hoef je | |
463 niets te doen om die daar te houden. Je kan gewoon verder werken en | |
464 de teruggehaalde tekst met rust laten. | |
25853 | 465 |
88155 | 466 Als je M-y vaak genoeg tikt kom je terug waar je begon, bij de laatst |
467 verwijderde tekst. | |
25853 | 468 |
88155 | 469 >> Verwijder een regel, beweeg de cursor wat, en verwijder nog een |
470 regel. Tik C-y om de tweede regel die je verwijderde, terug te | |
471 halen. Tik nog een M-y en die regel wordt vervangen door de eerste | |
472 regel die je verwijderde. Tik nog enkele keren M-y en zie wat er | |
473 langs komt. Herhaal dit tot de tweede regel weer langs komt, en | |
474 dan nog een paar keer. Je kan ook experimenteren met positieve en | |
475 negatieve argumenten bij M-y. | |
25853 | 476 |
477 | |
478 * HERSTELLEN | |
479 ------------ | |
480 | |
481 Als je de tekst veranderd hebt en je daar toch niet tevreden mee bent, | |
88155 | 482 dan kan je de verandering ongedaan maken met het herstelcommando, C-x |
483 u. | |
25853 | 484 |
88155 | 485 Normaal gesproken herstelt C-x u de veranderingen die het gevolg zijn |
486 van een enkel commando; door herhaaldelijk C-x u te tikken, worden | |
487 steeds eerdere commando's hersteld. | |
25853 | 488 |
88155 | 489 Er zijn echter twee uitzonderingen: commando's die de tekst niet |
490 wijzigen, zoals cursorbewegingen, worden overgeslagen, en commando's | |
491 die simpelweg het ingetikte teken aan de tekst toevoegen, worden | |
492 meestal gegroepeerd in groepjes van maximaal 20 tekens, zodat je | |
493 minder vaak het commando C-x u hoeft te tikken om teksttoevoegingen te | |
494 herstellen. | |
25853 | 495 |
88155 | 496 >> Gooi deze regel weg met C-k; met C-x u zou hij weer moeten |
497 verschijnen. | |
25853 | 498 |
88155 | 499 C-_ is een alternatief voor C-x u. Het levert exact hetzelfde |
500 resultaat op, maar is makkelijker om een paar keer achter elkaar te | |
501 tikken. Een nadeel van C-_ is dat op sommige toetsenborden het | |
502 intikken ervan niet gebruiksvriendelijk is. Dat is ook de reden voor | |
503 het alternatief, C-x u. Op sommige terminals kan je C-_ tikken door | |
504 "/" te tikken terwijl je de CONTROL-toets ingedrukt houdt. | |
25853 | 505 |
88155 | 506 Een numeriek argument bij C-_ of C-x u duidt het aantal herhalingen |
507 aan. | |
25853 | 508 |
509 | |
510 * BESTANDEN | |
511 ----------- | |
512 | |
88155 | 513 Om een tekst die je gemaakt of veranderd hebt op te slaan, moet je de |
514 tekst in een bestand stoppen ("to save a file" in het Engels). Als je | |
515 dat niet doet, ben je die veranderingen kwijt op het moment dat je | |
516 Emacs verlaat. Je kan een bestand veranderen door het bestand te | |
517 "bezoeken". (Ook wel "vinden"; "finding" of "visiting" in het | |
518 Engels.) | |
25853 | 519 |
88155 | 520 Een bestand bezoeken betekent dat je de inhoud van dat bestand in |
521 Emacs ziet. Het lijkt er dan op alsof je het bestand aan het | |
522 veranderen bent. Deze veranderingen zijn echter slechts tijdelijk | |
523 zolang je het bestand niet opslaat. Op deze manier kan je nooit per | |
25853 | 524 ongeluk een half gewijzigd bestand op het systeem achterlaten. Zelfs |
88155 | 525 als je het bestand opslaat, zorgt Emacs ervoor dat het originele |
25853 | 526 bestand onder een gewijzigde naam nog steeds beschikbaar is, voor het |
88155 | 527 geval je later besluit dat de veranderingen toch niet zo goed waren. |
25853 | 528 |
88155 | 529 Bij de onderkant van het scherm zie je een regel die begint en eindigt |
530 met streepjes, met aan het begin "-1:-- TUTORIAL.nl" of iets | |
531 dergelijks. Dit deel van het scherm laat normaal de naam van het | |
532 bestand zien dat je op dat moment bezoekt. Op dit moment bezoek je | |
533 een bestand dat "TUTORIAL.nl" heet; het is je eigen kopie van de | |
534 Nederlandstalige Emacs-inleiding ("tutorial" in het Engels). Als je | |
535 in Emacs een bestand bezoekt dan staat de naam van het bestand altijd | |
536 op deze plaats. | |
25853 | 537 |
88155 | 538 Iets bijzonders aan het commando om een bestand te bezoeken, is dat je |
539 aan moet geven welk bestand je wil. Dit heet dat het commando "een | |
540 argument van de gebruiker vraagt"; in dit geval de naam van het | |
541 bestand. Nadat je het commando | |
542 | |
543 C-x C-f Bezoek bestand (met de f van "find file"). | |
25853 | 544 |
88155 | 545 hebt getikt vraagt Emacs om de naam van het bestand. De naam die je |
546 intikt verschijnt op de onderste regel van het scherm. Wanneer die | |
547 regel voor dit soort invoer gebruikt wordt, heet hij de minibuffer. | |
548 Je kan gewone Emacs commando's gebruiken om de bestandsnaam te | |
549 veranderen. | |
25853 | 550 |
88155 | 551 Tijdens het invoeren van de bestandsnaam (of om het even welke invoer |
552 in de minibuffer) kan je het commando afbreken met C-g. | |
25853 | 553 |
88155 | 554 >> Tik C-x C-f gevolgd door C-g. Dit commando breekt de minibuffer af |
555 en ook het C-x C-f commando dat van de minibuffer gebruik maakte. | |
556 Het resultaat is dat je geen bestand bezoekt. | |
25853 | 557 |
88155 | 558 Als je de naam van een bestand hebt ingevoerd, tik dan <Return> om het |
559 commando af te sluiten. Hierna gaat het C-x C-f commando aan het werk | |
560 en haalt het bestand op dat je aangegeven hebt. Als het C-x C-f | |
561 commando daarmee klaar is, verdwijnt de minibuffer. | |
25853 | 562 |
88155 | 563 Na korte tijd verschijnt de inhoud van het bestand op het scherm en |
564 kan je de inhoud wijzigen. Als je de wijzigingen op wilt slaan, tik | |
565 dan het commando | |
25853 | 566 |
88155 | 567 C-x C-s Sla bestand op (met de s van "save file"). |
25853 | 568 |
88155 | 569 Dit commando slaat de tekst zoals Emacs die nu heeft in het bestand |
570 op. De eerste keer dat je dit doet, slaat Emacs het originele bestand | |
571 onder een andere naam op, zodat het niet verloren gaat. De nieuwe | |
572 naam bestaat uit de oude bestandsnaam gevolgd door een "~". | |
25853 | 573 |
88155 | 574 Als Emacs het bestand heeft opgeslagen, laat het de naam van het |
575 bestand zien. Het is een goede gewoonte een bestand regelmatig op te | |
576 slaan zodat er niet teveel werk verloren gaat als het systeem hangt of | |
577 crasht. | |
25853 | 578 |
88155 | 579 >> Tik C-x C-s, om je kopie van deze inleiding op te slaan. Als het |
580 goed is verschijnt "Wrote ...TUTORIAL.nl" op de onderste | |
581 schermregel. | |
25853 | 582 |
88155 | 583 OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-x |
584 C-s tikt, en daarna ook niets meer. Dit komt door een eigenschap van | |
585 de machine waarop je werkt die te maken heeft met "flow control". Met | |
586 C-s stopt de "flow" en komt niets meer van wat je tikt bij Emacs | |
587 terecht. Om deze situatie te herstellen, tik C-q. Lees daarna het | |
588 hoofdstuk "Spontaneous Entry to Incremental Search" in het | |
589 Emacs-handboek over hoe je moet omgaan met deze situatie. | |
25853 | 590 |
88155 | 591 Je kan een bestaand bestand bezoeken om het te bekijken of het te |
592 wijzigen. Je kan ook een bestand bezoeken dat nog niet bestaat. Dit | |
593 is de manier om met Emacs een nieuw bestand te maken: bezoek het | |
594 bestand, dat eerst leeg zal zijn, en voeg tekst toe. Zodra je de | |
595 tekst opslaat, wordt het bestand werkelijk gecreëerd, met de tekst als | |
596 inhoud. Vanaf dat moment ben je dus bezig met een bestaand bestand. | |
25853 | 597 |
598 | |
599 * BUFFERS | |
600 --------- | |
601 | |
88155 | 602 Als je een tweede bestand bezoekt met C-x C-f, blijft het eerste |
603 bestand gewoon in Emacs. Je kan naar dat bestand terug door het | |
604 gewoon nog een keer te bezoeken met C-x C-f. Op deze manier kan je | |
605 een behoorlijk aantal bestanden in Emacs krijgen. | |
25853 | 606 |
88155 | 607 >> Creëer een bestand dat "foo" heet door te tikken: C-x C-f foo |
608 <Return>. Voeg hieraan wat tekst toe, wijzig hem, en sla "foo" op | |
609 door C-x C-s te tikken. Tik hierna C-x C-f TUTORIAL <Return> om | |
610 weer hier, in de inleiding, terug te komen. | |
25853 | 611 |
88155 | 612 Emacs bewaart intern de tekst van elk bestand in een ding dat een |
613 "buffer" genoemd wordt. Als je een bestand bezoekt wordt er een | |
614 nieuwe buffer gemaakt. Om een lijst van de huidige buffers te zien, | |
615 tik | |
25853 | 616 |
88155 | 617 C-x C-b Laat de bufferlijst zien |
25853 | 618 |
619 >> Probeer C-x C-b nu. | |
620 | |
88155 | 621 Bemerk dat elke buffer een naam heeft en mogelijk ook een |
622 bestandsnaam; dit is de naam van het bestand waarmee de buffer | |
623 overeenkomt. ALLE tekst die je in een Emacs venster ziet is altijd | |
624 onderdeel van een of andere buffer. | |
625 | |
626 >> Tik C-x 1 om de bufferlijst te verwijderen. | |
627 | |
628 Wanneer je met meerdere buffers werkt, dan is op elk moment slechts | |
629 één van die buffers "actueel". De actuele buffer is degene die je aan | |
630 het bewerken bent. Als je een andere buffer wilt bewerken, dan moet | |
631 je daarnaar "omschakelen". Als je wilt omschakelen naar een buffer | |
632 die overeenkomt met een bestand, dan kun je dit doen door dat bestand | |
633 opnieuw te bezoeken met C-x C-f. Er is ook een makkelijkere manier: | |
634 gebruik het commando C-x b. Dit commando vraagt je naar de naam van | |
635 de buffer. | |
25853 | 636 |
88155 | 637 >> Tik C-x b foo <Return> om terug te gaan naar de buffer "foo" die de |
638 tekst van het bestand "foo" bevat. Tik vervolgens C-x b TUTORIAL | |
639 <Return> om terug te komen naar deze Emacs-inleiding. | |
640 | |
641 Meestal is de naam van de buffer gelijk aan de naam van het bestand | |
642 (minus de naam van de directory). Dit klopt echter niet altijd. De | |
643 lijst met buffers die je maakt met C-x C-b laat je altijd de naam van | |
644 elke buffer zien. | |
645 | |
646 ALLE tekst die je ziet in een venster van Emacs is altijd onderdeel | |
647 van een of andere buffer. Sommige buffers komen niet overeen met een | |
648 bestand. De buffer genaamd "*Buffer List*" heeft bijvoorbeeld geen | |
649 bijbehorend bestand. Deze buffer bevat de lijst met buffers die je | |
650 gemaakt hebt met C-x C-b. Ook de buffer "*Messages*" heeft geen | |
651 geassocieerd bestand; deze buffer bevat de mededelingen die Emacs je | |
652 op de onderste regel toonde. | |
653 | |
654 >> Tik C-x b *Messages* <Return> om de buffer met mededelingen te | |
655 bekijken. Tik daarna weer C-x b TUTORIAL <Return> om terug te | |
656 keren naar deze buffer met de Emacs-inleiding | |
25853 | 657 |
658 Als je de tekst van het ene bestand verandert en dan een ander bestand | |
88155 | 659 bezoekt, wordt het eerste bestand niet opgeslagen. De wijzigingen |
660 blijven in Emacs, in de buffer die bij het bestand hoort. Het creëren | |
661 of veranderen van de buffer van het tweede bestand heeft geen effect | |
662 op de eerste buffer. Dit is erg nuttig, maar betekent ook dat er een | |
663 eenvoudige manier nodig is om het eerste bestand te bewaren. Het zou | |
664 erg vervelend zijn om er eerst naar terug te moeten gaan met C-x C-f | |
665 om het dan te kunnen bewaren met C-x C-s. Dus hebben we het commando: | |
25853 | 666 |
88155 | 667 C-x s Sla een paar buffers op |
25853 | 668 |
669 C-x s vraagt voor elke buffer die veranderingen heeft die nog niet | |
670 opgeslagen zijn, of je de buffer wilt bewaren. | |
671 | |
88155 | 672 >> Voeg wat tekst toe en tik C-x s. |
25853 | 673 Emacs vraagt nu of je de buffer die TUTORIAL.nl heet wilt bewaren. |
88155 | 674 Beantwoord deze vraag positief door een "y" in te tikken (de y van |
675 "yes", Engels voor "ja"). | |
25853 | 676 |
677 | |
678 * UITGEBREIDE COMMANDO'S | |
679 ------------------------ | |
680 | |
681 Er zijn veel meer Emacs commando's dan er op de toetsen van het | |
682 toetsenbord passen, zelfs als we hun aantal kunnen vergroten door de | |
88155 | 683 CONTROL- of META-toets te gebruiken. Emacs lost dit probleem op met |
684 het X commando (met de X van eXtensie of uitbreiding). Het X commando | |
685 komt voor in twee smaken: | |
25853 | 686 |
88155 | 687 C-x Tekenuitbreiding. Gevolgd door een teken. |
688 M-x Commando-naam-uitbreiding. Wordt gevolgd door een naam. | |
25853 | 689 |
88155 | 690 Deze commando's zijn in het algemeen nuttig, maar worden minder |
691 gebruikt dan de commando's die je tot nu toe al geleerd hebt. Je hebt | |
692 al enkele van deze commando's gezien: C-x C-f om een bestand te | |
693 bezoeken en C-x C-s om het te bewaren, bijvoorbeeld. Een ander | |
694 voorbeeld is het commando om Emacs te verlaten: dit is C-x C-c. (Maak | |
695 je geen zorgen over het verloren gaan van veranderingen die niet | |
696 opgeslagen zijn; C-x C-c vraagt of je veranderde buffers wilt bewaren | |
697 voordat Emacs helemaal eindigt.) | |
25853 | 698 |
88155 | 699 C-z is het commando om Emacs *tijdelijk* te verlaten, zodat je daarna |
700 weer terug kan keren in dezelfde Emacs-sessie. | |
25853 | 701 |
88155 | 702 Op systemen die deze mogelijkheid bieden, zet C-z Emacs stil: je komt |
703 weer terug in de shell, maar Emacs is nog aanwezig. In de meeste | |
704 shells kan je Emacs weer activeren met het "fg" commando, of met | |
705 "%emacs". | |
25853 | 706 |
88155 | 707 Op systemen die niet de mogelijkheid bieden om programma's stil te |
708 zetten, creëert C-z een subshell onder Emacs om je zo in de | |
709 gelegenheid te stellen andere programma's uit te voeren en daarna weer | |
710 in Emacs terug te keren; Emacs wordt dus niet werkelijk verlaten. In | |
711 dit geval is het shellcommando "exit" de normale manier om de subshell | |
712 te verlaten en in Emacs terug te keren. | |
25853 | 713 |
88155 | 714 Het moment om C-x C-c te gebruiken is wanneer je uit gaat loggen. Het |
715 is ook het juiste commando om Emacs te beëindigen wanneer Emacs | |
716 opgestart was door een mail-programma of iets dergelijks, aangezien | |
717 die misschien niet met een stilgezette Emacs om kunnen gaan. Normaal | |
718 gezien is het echter beter Emacs stil te zetten met C-z dan om Emacs | |
719 te verlaten, behalve als je uit wilt loggen natuurlijk. | |
720 | |
721 Er bestaan vele C-x commando's. Hier is een lijst van degene die je | |
722 nu al kent: | |
25853 | 723 |
88155 | 724 C-x C-f Bezoek bestand |
725 C-x C-s Sla bestand op | |
726 C-x s Sla een paar buffers op | |
727 C-x C-b Laat bufferlijst zien | |
728 C-x b Schakel naar een buffer | |
729 C-x C-c Verlaat Emacs | |
730 C-x 1 Een enkel venster | |
731 C-x u Herstel | |
25853 | 732 |
88155 | 733 Commando-naam-bevelen worden nog minder vaak gebruikt, of alleen onder |
734 bepaalde omstandigheden. Een voorbeeld is het commando | |
735 replace-string, dat in de hele tekst een string vervangt door een | |
736 andere string ("to replace" betekent "vervangen"). Als je M-x tikt, | |
737 toont Emacs onderaan het scherm "M-x" en moet je de naam van het | |
738 commando intikken, in dit geval "replace-string". Als je gewoon | |
739 "repl s<TAB>" tikt maakt Emacs de naam zelf af. Beëindig het commando | |
740 met <Return>. | |
25853 | 741 |
742 Het replace-string commando heeft twee argumenten nodig: de string die | |
743 vervangen moet worden en de string waarmee die vervangen moet worden. | |
744 Je sluit elk argument af met <Return>. | |
745 | |
88155 | 746 >> Plaats de cursor op de lege regel twee regels onder deze regel. |
747 Tik dan M-x repl s<Return>gewijzigd<Return>veranderd<Return>. | |
25853 | 748 |
88155 | 749 Zie hoe deze regel daardoor gewijzigd is. Je hebt elk voorkomen |
750 van het woord g-e-w-i-j-z-i-g-d vervangen door "veranderd"; te | |
751 beginnen op de plek waar de cursor staat. | |
25853 | 752 |
753 | |
754 * AUTOMATISCH BEWAREN | |
755 --------------------- | |
756 | |
88155 | 757 Als je een bestand veranderd hebt maar het nog niet opgeslagen hebt, |
758 zouden de veranderingen verloren kunnen gaan als het systeem zou | |
759 hangen of herstarten. Om je hiertegen te beschermen, slaat Emacs | |
760 regelmatig de veranderde tekst automatisch op. De naam van het | |
761 bestand waarin de tekst automatisch wordt opgeslagen begint en eindigt | |
762 met een #. Bijvoorbeeld, als je het bestand "hello.c" aan het | |
763 bewerken bent, wordt de tekst automatisch opgeslagen in een bestand | |
764 dat "#hello.c#" heet. Zodra je het bestand werkelijk opslaat, wordt | |
765 het automatisch opgeslagen bestand verwijderd. | |
25853 | 766 |
88155 | 767 Als de computer crasht, kan je de automatisch opgeslagen tekst |
768 terugkrijgen door het bestand gewoon te bezoeken (het originele | |
769 bestand, niet het automatisch opgeslagen), gevolgd door M-x | |
770 recover-file<Return>. Als Emacs vraagt om bevestiging, antwoord dan | |
771 met yes<Return> en de automatisch opgeslagen informatie wordt | |
772 teruggehaald. | |
25853 | 773 |
774 | |
88155 | 775 * ECHO-GEBIED |
25853 | 776 ------------- |
777 | |
88155 | 778 Als je een commando langzaam intikt, toont Emacs de tekens aan de |
779 onderkant van het scherm in een deel dat het "echo-gebied" genoemd | |
780 wordt. Dit gebied omvat de onderste regel van het scherm. | |
25853 | 781 |
782 | |
88155 | 783 * MODUS-REGEL |
784 ------------- | |
25853 | 785 |
88155 | 786 De regel direct boven het echo gebied heet de "modusregel". De |
787 modusregel ziet er ongeveer zo uit: | |
25853 | 788 |
88155 | 789 -1:** TUTORIAL.nl 62% L763 (Fundamental)----------------------- |
25853 | 790 |
88155 | 791 Deze regel geeft interessante informatie over Emacs en de tekst die je |
792 aan het bewerken bent. | |
25853 | 793 |
88155 | 794 Je weet al wat de bestandsnaam betekent: het is de naam van het |
795 bestand dat je bezoekt. NN% geeft je huidige positie in de tekst aan: | |
796 NN procent van de tekst bevindt zich boven het scherm. Als het | |
797 bestand vanaf het begin op het scherm staat, staat er "Top" in plaats | |
798 van " 0%". Als het laatste stuk tekst op het scherm staat, zal er | |
799 "Bot" staan (van "bottom", "onderkant" in het Nederlands). Als de | |
800 tekst zo klein is dat hij volledig op het scherm past staat "All" in | |
801 de modus-regel. | |
25853 | 802 |
88155 | 803 De L gevolgd door een getal geeft het nummer van de regel waarin punt |
804 zich bevindt. | |
805 | |
806 De sterretjes aan het begin betekenen dat je de tekst veranderd hebt. | |
807 Direct na het bezoeken of opslaan staan er gewoon streepjes. | |
25853 | 808 |
88155 | 809 In de modusregel staat tussen haakjes in welke modus je aan het werken |
810 bent. De standaardmodus is de "Fundamental" modus, die je nu gebruikt | |
811 ("fundamental" is "basis" in het Nederlands). Een dergelijke modus | |
812 heet een hoofdmodus ("major mode" in het Engels). | |
25853 | 813 |
88155 | 814 Emacs heeft verschillende hoofdmodi. Sommige daarvan zijn bedoeld |
815 voor het bewerken van verschillende talen of soorten tekst, zoals | |
816 bijvoorbeeld Lisp modus, Text modus, etc. Op elk moment is er altijd | |
817 precies een modus actief, en de naam daarvan staat in de modusregel, | |
818 op de plaats waar nu "Fundamental" staat. | |
25853 | 819 |
88155 | 820 Elke hoofdmodus zorgt ervoor dat sommige commando's zich anders |
821 gedragen. Zo bestaat er een commando om een commentaar in een | |
822 programma te tikken, en aangezien elke programmeertaal een ander idee | |
823 heeft over hoe commentaar eruit moet zien, moet elke hoofdmodus op een | |
824 andere manier het commentaar beginnen. Elke hoofdmodus is de naam van | |
825 een uitgebreid commando, en met dat commando schakel je om naar die | |
826 hoofdmodus. Zo is bijvoorbeeld M-x fundamental-mode het commando om | |
827 naar de basismodus om te schakelen. | |
25853 | 828 |
88155 | 829 Als je Nederlandse of Engelse tekst wil gaan bewerken, zoals |
830 bijvoorbeeld dit bestand, kan je beter "Text mode" gebruiken, de modus | |
831 om tekst in een gewone taal te bewerken: | |
25853 | 832 |
88155 | 833 >> Tik M-x text-mode<Return>. |
25853 | 834 |
835 Wees gerust; geen van de commando's die je geleerd hebt zorgen voor | |
88155 | 836 grondige veranderingen in Emacs. Een van de dingen die je kan merken, |
837 is bijvoorbeeld dat M-f en M-b nu apostrofs als onderdeel van een | |
838 woord beschouwen. In de vorige modus (Fundamental) behandelen M-f en | |
839 M-b de apostrof als ruimte tussen twee woorden. | |
25853 | 840 |
88155 | 841 Het is gebruikelijk dat hoofdmodi dergelijke subtiele verschillen |
842 hebben. De meeste commando's doen dus min of meer hetzelfde in elke | |
843 hoofdmodus. | |
25853 | 844 |
88155 | 845 Met het commando C-h m kan je de documentatie over de huidige |
846 hoofdmodus lezen. | |
25853 | 847 |
88155 | 848 >> Gebruik C-u C-v een paar keer om deze zin in de buurt van de |
849 bovenkant van het scherm te krijgen. | |
850 >> Tik C-h m om te zien hoe de tekstmodus verschilt van de basismodus. | |
851 >> Tik C-x 1 om de documentatie van het scherm te verwijderen. | |
25853 | 852 |
88155 | 853 Hoofdmodi heten zo omdat er ook bijmodi zijn. Bijmodi zijn geen |
854 alternatieven voor hoofdmodi; het zijn slechts kleine aanpassingen | |
855 daarvan. Elke bijmodus kan aan- of uitgezet worden, onafhankelijk van | |
856 andere bijmodi en onafhankelijk van de hoofdmodus. Het is dus | |
857 mogelijk geen bijmodi, één bijmodus of een willekeurige combinatie van | |
858 bijmodi te gebruiken. | |
25853 | 859 |
88155 | 860 Een nuttige bijmodus voor het bewerken van tekst in een natuurlijke |
861 taal, zoals het Nederlands, is Auto Fill modus ("auto fill" betekent | |
862 automatisch uitvullen). Wanneer deze modus aanstaat, breekt Emacs | |
863 automatisch een regel tussen twee woorden af als de regel te lang | |
864 wordt. | |
25853 | 865 |
88155 | 866 Je kan Auto Fill modus aanzetten met M-x auto-fill-mode<Return>. Als |
867 deze modus al aanstaat, kan je hem uitzetten met M-x | |
868 auto-fill-mode<Return>. Als de modus uitstaat, zet dit commando de | |
869 modus aan; als ze aanstaat, zet dit commando de modus uit. We zeggen | |
870 dat het commando de modus "schakelt" ("to toggle" in het Engels). | |
25853 | 871 |
88155 | 872 >> Tik nu M-x auto-fill-mode<Return>. Tik nu vele malen "asdf " op |
873 een regel zodat je kan zien dat de regel in tweeën gesplitst wordt. | |
874 Er moeten wel spaties tussen de woorden staan, omdat de Auto Fill | |
875 modus de regel alleen op spaties breekt. | |
25853 | 876 |
88155 | 877 De rechterkantlijn staat meestal op 70 tekens, maar die kan je |
878 veranderen met het C-x f commando. Dit commando accepteert een | |
879 numeriek argument om de gewenste kantlijn te verkrijgen. | |
25853 | 880 |
88155 | 881 >> Tik C-x f met 20 als argument (C-u 20 C-x f). |
882 Tik wat tekst en zie dat Emacs de regels afbreekt bij 20 tekens. | |
883 Zet de kantlijn nu terug op 70, dus met met C-u 70 C-x f. | |
25853 | 884 |
88155 | 885 Als je de tekst midden in een regel verandert vult Auto Fill modus de |
886 regel niet opnieuw. | |
887 Om een alinea opnieuw te vullen, tik M-q (META-q) terwijl de cursor in | |
888 de alinea staat. | |
25853 | 889 |
88155 | 890 >> Plaats de cursor in de voorgaande alinea en tik M-q. |
25853 | 891 |
892 | |
893 * ZOEKEN | |
894 -------- | |
895 | |
88155 | 896 Emacs kan tekenreeksen ("strings") zoeken, zowel volgend op de |
897 cursorpositie, als eraan voorafgaand. Het zoeken naar een string | |
25853 | 898 verplaatst de cursor naar de volgende plaats waar de gezochte string |
899 voorkomt. | |
900 | |
88155 | 901 Het zoekcommando van Emacs is anders dan de zoekcommando's van de |
902 meeste tekstverwerkers; het zoekt incrementeel. Dit betekent dat het | |
903 zoeken gebeurt tijdens het intikken van de gezochte string. | |
25853 | 904 |
88155 | 905 Het commando om het voorwaarts zoeken te starten is C-s (met de "s" |
906 van "to search", zoeken); C-r start het achterwaarts zoeken (met de | |
907 "r" van "reverse" of achteruit). MAAR WACHT! Probeer ze nu nog niet. | |
908 | |
909 Als je C-s tikt verschijnt de string "I-search" in het echo-gebied. | |
910 Dit betekent dat Emacs bezig is met een "incremental search" | |
911 (incrementele zoekopdracht) en wacht op het intikken van de | |
912 zoekstring. <Return> beëindigt het zoeken. | |
25853 | 913 |
88155 | 914 >> Tik nu C-s om het zoeken te starten. Tik nu, LANGZAAM, één letter |
915 per keer, het woord "cursor", met een pauze na elke letter zodat je | |
916 kan zien wat er met de cursor gebeurt. Je hebt nu eenmaal naar het | |
917 woord "cursor" gezocht. | |
918 >> Tik nogmaals C-s, om naar het volgende voorkomen van het woord | |
919 "cursor" te zoeken. | |
920 >> Tik nu viermaal <Delback> en let op de cursorbewegingen. | |
921 >> Tik <Return> om het zoeken te beëindigen. | |
25853 | 922 |
88155 | 923 Zag je wat er gebeurde? Tijdens incrementeel zoeken probeert Emacs |
924 naar de eerste plek te gaan waar de string staat die je tot dan toe | |
925 getikt hebt. Om naar de volgende plek te gaan, tik je C-s nog een | |
926 keer. Als er geen volgende plek is gevonden, biept Emacs en vertelt | |
927 je dat de zoekopdracht niets gevonden heeft ("failing" in het Engels). | |
928 C-g zou het zoeken ook afbreken. | |
25853 | 929 |
88155 | 930 OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-s |
931 tikt, en daarna ook niets meer. Dit komt door een eigenschap van de | |
932 machine waarop je werkt die te maken heeft met "flow control". Met | |
933 C-s stopt de "flow" en komt niets meer van wat je tikt bij Emacs | |
934 terecht. Om deze situatie te herstellen, tik C-q. Lees daarna het | |
935 hoofdstuk "Spontaneous Entry to Incremental Search" in het | |
936 Emacs-handboek over hoe je moet omgaan met deze situatie. | |
25853 | 937 |
88155 | 938 Als je tijdens incrementeel zoeken <Delback> tikt, zal je zien dat het |
939 laatste teken dat je aan de zoekstring toegevoegd hebt, weggehaald | |
940 wordt en dat het zoeken teruggaat naar de voorgaande plaats. Als je | |
941 bijvoorbeeld begint met zoeken en je tikt een "c", dan ga je naar de | |
942 plaats waar de "c" het eerst voorkomt. Tik je vervolgens een "u", dan | |
943 gaat de cursor naar de plaats waar de string "cu" het eerst voorkomt. | |
944 Als je nu <Delback> tikt, dan wordt de "u" van de zoekstring | |
945 afgehaald, en gaat de cursor terug naar de plaats waar hij stond | |
946 voordat je de "u" intikte, namelijk daar waar "c" het eerst voorkwam. | |
25853 | 947 |
88155 | 948 Als je tijdens een zoekoperatie een CONTROL- of META-teken intikt, dan |
949 wordt het zoeken beëindigd. Er zijn een paar uitzonderingen, namelijk | |
950 tekens die tijdens zoeken een speciale betekenis hebben, zoals C-s en | |
951 C-r. | |
25853 | 952 |
88155 | 953 Met C-s begin je te zoeken naar de plaats waar de zoekstring voor het |
954 eerst voorkomt NA de huidige cursorpositie. Als je iets wilt zoeken | |
955 dat eerder in de tekst moet voorkomen, gebruik dan C-r in plaats van | |
956 C-s. Alles wat we nu weten over C-s geldt ook voor C-r, alleen is de | |
957 zoekrichting omgedraaid. | |
25853 | 958 |
959 | |
960 * MEERDERE VENSTERS | |
961 ------------------- | |
962 | |
88155 | 963 Een van Emacs' aardige eigenschappen is dat je meerdere vensters op |
964 het scherm kan laten zien. | |
25853 | 965 |
88155 | 966 >> Zet de cursor op deze regel en tik C-u 0 C-l. |
25853 | 967 |
88155 | 968 >> Tik C-x 2 om het scherm in twee vensters op te splitsen. |
969 Beide vensters laten deze inleiding zien; de cursor blijft in het | |
25853 | 970 bovenste venster. |
971 | |
88155 | 972 >> Tik C-M-v om de tekst in het onderste venster te verschuiven. |
973 (Als je geen META-toets hebt, tik dan <ESC> C-v.) | |
25853 | 974 |
88155 | 975 >> Tik C-x o (met de o van "other"; "ander" in het Nederlands) om de |
976 cursor naar het andere venster te verplaatsen. | |
25853 | 977 |
88155 | 978 >> Verschuif de tekst in het onderste venster, met C-v en M-v. |
979 Zorg ervoor dat je deze inleiding in het bovenste venster leest. | |
25853 | 980 |
88155 | 981 >> Tik weer C-x o om de cursor weer in het bovenste venster te zetten. |
982 De cursor staat weer precies op de plaats waar hij stond toen je | |
983 het venster verliet. | |
25853 | 984 |
88155 | 985 Je kan C-x o blijven gebruiken om van venster naar venster te gaan. |
986 Elk venster heeft zijn eigen cursorpositie; de cursor is altijd enkel | |
987 zichtbaar in een daarvan. Alle normale commando's hebben betrekking | |
988 op het venster waarin de cursor staat. Dit venster is het | |
989 "geselecteerde venster" ("selected window" in het Engels). | |
25853 | 990 |
88155 | 991 Het C-M-v commando is erg nuttig wanneer je tekst aan het bewerken |
992 bent in het ene venster, terwijl je het andere venster als referentie | |
993 gebruikt. Je kan de cursor dan altijd in het venster houden waarin je | |
994 bezig bent, terwijl je met C-M-v door de tekst in het andere venster | |
995 loopt. | |
25853 | 996 |
88155 | 997 C-M-v is een voorbeeld van een CONTROL-META teken. Als je een echte |
998 META-toets hebt kan je C-M-v intikken door zowel CONTROL als META | |
999 ingedrukt te houden terwijl je v tikt. Het maakt niet uit in welke | |
1000 volgorde je CONTROL en META indrukt; het gaat erom welke toetsen | |
1001 ingedrukt zijn terwijl je tikt. | |
25853 | 1002 |
88155 | 1003 Als je geen echte META-toets hebt kan je <ESC> gebruiken; de volgorde |
1004 is dan wel belangrijk. Je moet dan eerst <ESC> tikken, gevolgd door | |
1005 CONTROL-v; CONTROL-<ESC> v zal niet werken. Dit komt doordat <ESC> | |
1006 zelf een teken is, terwijl CONTROL en META dat niet zijn. | |
25853 | 1007 |
88155 | 1008 >> Tik C-x 1 (in het bovenste venster) om het onderste venster te |
1009 laten verdwijnen. | |
25853 | 1010 |
88155 | 1011 (Als je C-x 1 tikt in het onderste venster laat je het bovenste |
1012 verdwijnen. C-x 1 betekent zoveel als "ik wil maar 1 venster, en wel | |
1013 dat venster waar de cursor nu in staat.") | |
1014 | |
1015 Je hoeft niet dezelfde buffer in beide vensters te hebben. Wanneer je | |
1016 C-x C-f gebruikt om een bestand in één van de vensters te bezoeken, | |
1017 zal het andere venster niet veranderen. Je kunt de vensters | |
1018 onafhankelijk van elkaar gebruiken om bestanden te bezoeken. | |
25853 | 1019 |
88155 | 1020 Hier is nog een manier om twee venster te krijgen die elk een andere |
1021 tekst laten zien: | |
25853 | 1022 |
88155 | 1023 >> Tik C-x 4 C-f gevolgd door de naam van een van je bestanden, |
1024 gevolgd door <Return>. Het opgegeven bestand zal in het onderste | |
1025 venster verschijnen, en de cursor zal in dat venster staan. | |
25853 | 1026 |
88155 | 1027 >> Tik C-x o om terug naar het bovenste venster te gaan, en C-x 1 om |
25853 | 1028 het onderste venster te laten verdwijnen. |
1029 | |
1030 | |
1031 * RECURSIEVE BEWERKINGSNIVEAUS | |
1032 ------------------------------ | |
1033 | |
88155 | 1034 Soms kom je in Emacs in een recursief bewerkingsniveau terecht |
1035 (Engels: "recursive editing level"). Dit is te zien in de modusregel | |
1036 aan de vierkante haken die om de haakjes van de naam van de hoofdmodus | |
1037 staan. Dan staat er bijvoorbeeld [(Fundamental)] in plaats van | |
1038 (Fundamental). | |
25853 | 1039 |
88155 | 1040 Tik <ESC> <ESC> <ESC> Om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. |
1041 Dit is een algemeen "ontsnappingscommando". Je kan het ook gebruiken | |
1042 om extra vensters te verwijderen of om uit de minibuffer te komen. | |
25853 | 1043 |
88155 | 1044 >> Tik M-x om in een minibuffer te komen, en tik dan <ESC> <ESC> <ESC> |
25853 | 1045 om er weer uit te komen. |
1046 | |
88155 | 1047 C-g is niet bruikbaar om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. |
1048 De reden hiervoor is dat C-g gebruikt wordt om commando's af te breken | |
1049 BINNEN het recursieve bewerkingsniveau. | |
25853 | 1050 |
1051 | |
1052 * MEER INFORMATIE | |
1053 ----------------- | |
1054 | |
88155 | 1055 We hebben geprobeerd je met deze inleiding precies genoeg informatie |
1056 te leveren om met Emacs te beginnen werken. De mogelijkheden van | |
1057 Emacs zijn zo groot dat het onmogelijk is nu alles uit te leggen. Het | |
1058 kan zijn dat je meer over Emacs wil leren omdat het zoveel nuttige | |
1059 mogelijkheden heeft. Emacs heeft commando's om documentatie te laten | |
1060 zien over Emacs commando's. Deze "helpcommando's" beginnen allemaal | |
1061 met C-h: "het Hulpteken". | |
25853 | 1062 |
88155 | 1063 Om hulp te krijgen tik je C-h, gevolgd door een teken om aan te duiden |
1064 welke hulp je wilt. Als je het echt niet meer weet, tik C-h ? en | |
1065 Emacs vertelt welke hulp het allemaal te bieden heeft. Als je C-h | |
1066 hebt getikt maar van gedachten veranderd bent, tik je gewoon C-g om | |
1067 het af te breken. | |
25853 | 1068 |
88155 | 1069 (In sommige installaties wordt de betekenis van C-h veranderd. Dat is |
1070 geen goed idee, zeker als die verandering op alle gebruikers invloed | |
1071 heeft, en is een geldige reden om je beklag te doen bij de | |
1072 systeembeheerder of de helpdesk. Als C-h intussen niet een bericht | |
1073 onderaan het scherm laat zien over mogelijke hulp, probeer dan de F1 | |
1074 toets (functietoets 1) of gebruik M-x help <Return>.) | |
25853 | 1075 |
88155 | 1076 De eenvoudigste hulp is C-h c. Tik C-h, het teken "c" en een teken of |
25853 | 1077 uitgebreid commando, en Emacs laat een zeer korte beschrijving van het |
1078 commando zien. | |
1079 | |
88155 | 1080 >> Tik C-h c C-p. |
1081 | |
1082 De beschrijving die getoond wordt, zou zoiets moeten zijn als: | |
25853 | 1083 |
1084 C-p runs the command previous-line | |
1085 | |
88155 | 1086 (Nederlands: C-p voert het commando previous-line uit.) |
25853 | 1087 |
88155 | 1088 Dit commando vertelt je "de naam van de functie". Functies worden |
1089 vooral gebruikt om Emacs uit te breiden of aan de wensen van de | |
1090 gebruiker aan te passen. Aangezien functienamen gekozen zijn om aan | |
1091 te geven wat de functie doet, zijn ze ook geschikt als heel korte | |
1092 documentatie; genoeg om je te herinneren aan wat de commando's die je | |
1093 al geleerd hebt betekenen. | |
25853 | 1094 |
88155 | 1095 Uitgebreide commando's zoals C-x C-s en (als je geen META-, EDIT- of |
1096 ALT-toets hebt) <ESC> v kunnen ook getikt worden na C-h c. | |
25853 | 1097 |
88155 | 1098 Om meer informatie over een commando te krijgen, tik C-h k in plaats |
1099 van C-h c. | |
25853 | 1100 |
88155 | 1101 >> Tik C-h k C-p. |
25853 | 1102 |
88155 | 1103 Dit laat de documentatie van de functie, inclusief de naam van de |
1104 functie, in een apart venster zien. Als je klaar bent met lezen, tik | |
1105 C-x 1 om van dat venster af te komen. Je hoeft dat natuurlijk niet | |
1106 meteen te doen. Je kan ook eerst wat anders doen voordat je C-x 1 | |
1107 tikt. | |
25853 | 1108 |
1109 Hier zijn nog wat nuttige mogelijkheden van C-h: | |
1110 | |
1111 C-h f Beschrijf een functie. Je moet de naam van de functie | |
88155 | 1112 intikken. |
1113 | |
1114 >> Tik C-h f previous-line<Return> | |
1115 Dit laat alle informatie zien die Emacs heeft over de functie die | |
1116 het C-p commando implementeert. | |
25853 | 1117 |
88155 | 1118 Een vergelijkbaar commando C-h v toont de documentatie van variabelen |
1119 die je kunt instellen om het gedrag van Emacs naar wens aan te passen. | |
1120 Het commando vraagt je om de naam van een variabele. | |
25853 | 1121 |
88155 | 1122 C-h a Commando Apropos. Tik een woord in en Emacs zal een |
25853 | 1123 lijst van alle commando's laten zien waarin dat woord |
88155 | 1124 voorkomt. Al deze commando's kunnen aangeroepen |
1125 worden met M-x. Bij sommige commando's staat met | |
1126 welke tekens dit commando direct uitgevoerd kan | |
1127 worden. | |
1128 | |
1129 >> Tik C-h a file<Return>. | |
25853 | 1130 |
88155 | 1131 Dit laat in een ander venster alle M-x commando's zien met "file" in |
1132 hun naam. Je zal teken-commando's zien als C-x C-f naast de | |
1133 overeenkomende commandonaam zoals find-file. | |
1134 | |
1135 >> Tik C-M-v herhaaldelijk om de tekst in het hulpvenster te | |
1136 verschuiven. | |
1137 | |
1138 >> Tik C-x 1 om het hulpvenster te verwijderen. | |
25853 | 1139 |
88155 | 1140 C-h i Lees de online handleidingen (ook wel Info genoemd). |
1141 Dit commando zet je in een speciale buffer genaamd | |
1142 "*info*" waar je online handleidingen kunt lezen van | |
1143 software die op je computer is geïnstalleerd. Tik m | |
1144 Emacs <Return> om de handleiding van Emacs te lezen. | |
1145 Als je nog nooit Info hebt gebruikt dan kun je ? | |
1146 tikken zodat Emacs je een rondleiding geeft langs de | |
1147 mogelijkheden van het Info systeem. Wanneer je klaar | |
1148 bent met deze Emacs-inleiding dan kun je de | |
1149 Emacs-Info-handleiding gebruiken als je primaire bron | |
1150 van informatie. | |
1151 | |
1152 | |
1153 * MEER MOGELIJKHEDEN | |
1154 -------------------- | |
25853 | 1155 |
88155 | 1156 Je kunt meer over Emacs leren door haar handleiding te lezen. Deze is |
1157 zowel als boek als in elektronische vorm via Info beschikbaar (gebruik | |
1158 het Help menu of tik <F10> h r). Kijk bijvoorbeeld eens naar | |
1159 "completion", hetgeen minder tikwerk oplevert, of "dired" wat het | |
1160 omgaan met bestanden vereenvoudigt. | |
25853 | 1161 |
88155 | 1162 "Completion" (of "afmaken", in het Nederlands) is een manier om |
1163 onnodig tikwerk te voorkomen. Als je bijvoorbeeld naar de | |
1164 "*Messages*" buffer wilt omschakelen, dan kun je C-x b *M<Tab> tikken | |
1165 en dan zal Emacs de rest van de buffernaam invullen voor zover dit | |
1166 mogelijk is. Completion staat beschreven in de node "Completion" in | |
1167 de Emacs-Info-handleiding. | |
1168 | |
1169 "Dired" toont je een lijst van bestanden in een directory, waarmee je | |
1170 gemakkelijk bestanden kunt bezoeken, van naam kunt veranderen, kunt | |
1171 wissen, of andere acties op uit kunt voeren. Informatie over Dired | |
1172 kun je vinden in de node "Dired" van de Emacs-Info-handleiding. | |
25853 | 1173 |
1174 | |
1175 * CONCLUSIE | |
1176 ----------- | |
1177 | |
88155 | 1178 Denk eraan dat je met C-x C-c Emacs permanent verlaat. Om tijdelijk |
1179 een shell te krijgen en daarna weer in Emacs terug te komen, tik je | |
1180 C-z. | |
25853 | 1181 |
88155 | 1182 De bedoeling van deze inleiding is dat ze begrijpelijk is voor alle |
1183 nieuwe Emacs-gebruikers. Als je dus iets onduidelijks bent | |
1184 tegengekomen, blijf dan niet zitten en maak jezelf geen verwijten. | |
1185 Doe je beklag! | |
25853 | 1186 |
1187 | |
88155 | 1188 * KOPIËREN |
25853 | 1189 ----------- |
1190 | |
88155 | 1191 (De Engelse versie van) deze inleiding is voorafgegaan door een lange |
1192 reeks van Emacs-inleidingen, die begon met de inleiding die Stuart | |
1193 Cracraft schreef voor de originele Emacs. Deze Nederlandse vertaling | |
1194 is gemaakt door Pieter Schoenmakers <tiggr@ics.ele.tue.nl> op basis | |
1195 van de GNU Emacs 20.2 TUTORIAL, en nagezien en verbeterd door Frederik | |
1196 Fouvry en Lute Kamstra. | |
25853 | 1197 |
88155 | 1198 (Wat nu volgt is een vertaling naar het Nederlands van de condities |
1199 voor gebruik en verspreiding van deze inleiding. Deze vertaling is | |
1200 niet gecontroleerd door een jurist. Er kunnen derhalve geen rechten | |
1201 aan de vertaling worden ontleend, en de vertaling wordt gevolgd door | |
1202 het Engelse origineel.) | |
25853 | 1203 |
88155 | 1204 Deze versie van de inleiding valt onder copyright, net als GNU Emacs. |
1205 Je mag deze inleiding verspreiden onder bepaalde voorwaarden: | |
25853 | 1206 |
88155 | 1207 Copyright (C) 1985, 1996, 1997, 2003, 2004, |
1208 2005 Free Software Foundation, Inc. | |
1209 | |
1210 Iedereen mag letterlijke kopieën van dit document, zowel ontvangen | |
1211 als verspreiden, op elk medium, vooropgesteld dat de | |
1212 copyrightvermelding en de toestemmingsmelding niet veranderd worden | |
1213 en dat de verspreider aan de ontvanger dezelfde distributierechten | |
1214 verleent als aan hem verleend worden door deze melding. | |
25853 | 1215 |
88155 | 1216 Toestemming wordt verleend om veranderde versies van dit document, |
1217 of delen daarvan, te verspreiden, onder bovenstaande voorwaarden, | |
1218 vooropgesteld dat ze ook duidelijk vermelden wie als laatste | |
1219 veranderingen aangebracht heeft. | |
25853 | 1220 |
88155 | 1221 De condities voor het kopiëren van Emacs zelf zijn ingewikkelder dan |
1222 dit, maar gebaseerd op dezelfde gedachte. Lees het bestand COPYING en | |
1223 geef vervolgens kopieën van Emacs aan al je vrienden. Help bij het | |
1224 uitroeien van softwarebeschermingspolitiek ("eigendom") door vrije | |
1225 software te gebruiken, te schrijven en te delen! | |
25853 | 1226 |
1227 (Engels origineel van de copyrightmelding en condities: | |
1228 | |
1229 This version of the tutorial, like GNU Emacs, is copyrighted, and | |
1230 comes with permission to distribute copies on certain conditions: | |
1231 | |
88155 | 1232 Copyright (C) 1985, 1996, 1997, 2002, 2003, 2004, |
1233 2005 Free Software Foundation, Inc. | |
25853 | 1234 |
88155 | 1235 Permission is granted to anyone to make or distribute verbatim |
1236 copies of this document as received, in any medium, provided that | |
1237 the copyright notice and permission notice are preserved, and that | |
1238 the distributor grants the recipient permission for further | |
1239 redistribution as permitted by this notice. | |
25853 | 1240 |
88155 | 1241 Permission is granted to distribute modified versions of this |
1242 document, or of portions of it, under the above conditions, | |
1243 provided also that they carry prominent notices stating who last | |
1244 altered them. | |
25853 | 1245 |
1246 The conditions for copying Emacs itself are more complex, but in the | |
1247 same spirit. Please read the file COPYING and then do give copies of | |
1248 GNU Emacs to your friends. Help stamp out software obstructionism | |
1249 ("ownership") by using, writing, and sharing free software!) | |
88155 | 1250 |
1251 ;;; Local Variables: | |
1252 ;;; coding: latin-1 | |
1253 ;;; End: | |
1254 | |
1255 ;;; arch-tag: 3399e308-e605-4125-8fbb-b2fe91ac3149 |